เก็บกระเป๋าสตางค์ได้ที่ป้ายรถเมล์ เห็นโทรศัพท์ตกอยู่ริมถนน หรือขุดดินในบ้านแล้วเจอของมีค่า หลายคนอยากคืนเจ้าของแต่ไม่แน่ใจว่าต้องทำอย่างไร บางคนคิดว่าเก็บได้ก็เป็นของเรา แต่การเก็บไว้เป็นของตัวเองโดยทุจริตเป็นความผิดทางอาญา บทความนี้สรุปหน้าที่และรางวัลของผู้เก็บได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1323 ถึง 1328 และความผิดที่เกี่ยวข้องตามประมวลกฎหมายอาญา (ป.อ.)
ของแบบไหนนับเป็นทรัพย์สินหาย
ทรัพย์สินหาย คือของที่หลุดจากการยึดถือของเจ้าของไปโดยไม่ได้ตั้งใจ เช่น กระเป๋าสตางค์ที่ตกหล่นระหว่างทาง
ของที่เจ้าของเพียงวางไว้ชั่วคราวแล้วลืมหยิบ หรือของที่เจ้าของยังตามหาอยู่ ไม่ใช่ทรัพย์สินหาย ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้หลายคดีว่า กรณีแบบนี้เจ้าของยังไม่ขาดการครอบครอง ผู้ที่เอาไปโดยทุจริต ทั้งที่รู้ว่าเป็นของคนอื่นหรือรู้ว่าเจ้าของยังตามหาอยู่ มีความผิดฐานลักทรัพย์ (มาตรา 334) ซึ่งโทษหนักกว่า คือจำคุกไม่เกิน 3 ปี และปรับไม่เกิน 60,000 บาท
เห็นของที่เจ้าของเพิ่งลืมไว้ เช่น โทรศัพท์บนโต๊ะร้านอาหาร ให้เรียกเจ้าของหรือส่งคืนทันที อย่าถือติดตัวออกไป
เก็บได้แล้ว ต้องทำอย่างใดอย่างหนึ่ง
มาตรา 1323 กำหนดให้ผู้เก็บได้ซึ่งทรัพย์สินหายทำอย่างใดอย่างหนึ่งต่อไปนี้
- ส่งมอบของให้ผู้ทำหาย เจ้าของ หรือผู้อื่นที่มีสิทธิรับของนั้น
- แจ้งบุคคลเหล่านั้นโดยไม่ชักช้า เช่น เมื่อในกระเป๋ามีบัตรที่บอกชื่อและช่องทางติดต่อเจ้าของ
- ส่งมอบให้ตำรวจหรือพนักงานเจ้าหน้าที่อื่นภายใน 3 วัน และเล่าพฤติการณ์ที่รู้ซึ่งช่วยตามหาตัวผู้มีสิทธิรับของได้ เช่น เก็บได้ที่ไหนและเมื่อไร
ถ้าไม่รู้ว่าใครเป็นเจ้าของ หรือเจ้าของไม่ยอมรับของคืน ต้องใช้วิธีที่ 3 และไม่ว่าใช้วิธีใด ผู้เก็บได้ต้องรักษาของด้วยความระมัดระวังตามสมควรจนกว่าจะส่งมอบ
เมื่อนำของไปส่งที่สถานีตำรวจ ขอให้เจ้าหน้าที่ลงบันทึกประจำวันไว้เป็นหลักฐานว่าส่งมอบอะไรไว้และส่งเมื่อไร
รางวัลของผู้เก็บได้
ผู้เก็บได้ที่ทำตามมาตรา 1323 มีสิทธิเรียกรางวัลจากผู้มีสิทธิรับของคืน จะเรียกหรือไม่ก็ได้ (มาตรา 1324)
- ร้อยละ 10 ของค่าทรัพย์สินส่วนที่ไม่เกิน 30,000 บาท
- ส่วนที่เกิน 30,000 บาท คิดเพิ่มอีกร้อยละ 5 ของส่วนที่เกิน
- ถ้าผู้เก็บได้ส่งของผ่านตำรวจหรือพนักงานเจ้าหน้าที่ ผู้มีสิทธิรับของคืนต้องเสียค่าธรรมเนียมร้อยละ 2.5 ของค่าทรัพย์สินให้หน่วยงานนั้น แยกต่างหากจากรางวัล แต่ไม่เกิน 1,000 บาท
- ผู้เก็บได้ที่ไม่ได้ทำตามมาตรา 1323 ไม่มีสิทธิได้รางวัล
| ค่าทรัพย์สิน | รางวัลของผู้เก็บได้ | ค่าธรรมเนียมเมื่อส่งผ่านตำรวจ |
|---|---|---|
| 10,000 บาท | 1,000 บาท | 250 บาท |
| 30,000 บาท | 3,000 บาท | 750 บาท |
| 50,000 บาท | 4,000 บาท | 1,000 บาท |
| 100,000 บาท | 6,500 บาท | 1,000 บาท |
ตัวอย่าง คุณเอเก็บกระเป๋าสตางค์ที่มีเงินสด 50,000 บาทได้ที่ป้ายรถเมล์ ในกระเป๋าไม่มีอะไรบอกตัวเจ้าของ คุณเอจึงนำไปส่งสถานีตำรวจในวันรุ่งขึ้น ต่อมาคุณบีมาแสดงตัวเป็นเจ้าของ (ตัวอย่างนี้คิดค่าทรัพย์สินจากเงินสดอย่างเดียว)
- รางวัลของคุณเอ: ร้อยละ 10 ของ 30,000 บาท เท่ากับ 3,000 บาท บวกร้อยละ 5 ของส่วนที่เกินอีก 20,000 บาท เท่ากับ 1,000 บาท รวม 4,000 บาท
- ค่าธรรมเนียม: ร้อยละ 2.5 ของ 50,000 บาท เท่ากับ 1,250 บาท แต่กฎหมายจำกัดไว้ไม่เกิน 1,000 บาท
- คุณบีได้เงินคืนครบ 50,000 บาท ถ้าคุณเอเรียกรางวัล คุณบีต้องจ่ายให้คุณเอ 4,000 บาท และต้องเสียค่าธรรมเนียม 1,000 บาทให้หน่วยงาน
ไม่มีใครมารับภายใน 1 ปี
- ถ้าผู้เก็บได้ทำตามมาตรา 1323 แล้ว และไม่มีผู้มีสิทธิมาเรียกเอาภายใน 1 ปีนับแต่วันที่เก็บได้ กรรมสิทธิ์ตกแก่ผู้เก็บได้ (มาตรา 1325) ผู้เก็บได้ที่ส่งของไว้กับตำรวจยื่นคำร้องขอรับของที่สถานีตำรวจได้
- ถ้าของนั้นเป็นโบราณวัตถุ กรรมสิทธิ์ตกแก่แผ่นดิน แต่ผู้เก็บได้มีสิทธิได้รางวัลร้อยละ 10 ของค่าทรัพย์สิน
- ผู้ที่เก็บของไว้เองโดยไม่ได้ทำตามมาตรา 1323 ไม่ได้กรรมสิทธิ์ตามมาตรานี้ แม้จะผ่านไปเกิน 1 ปี
ขุดเจอของมีค่าที่ซ่อนหรือฝังไว้
สังหาริมทรัพย์มีค่าที่ซ่อนหรือฝังไว้ ซึ่งพบในพฤติการณ์ที่ไม่มีใครอ้างได้ว่าเป็นเจ้าของ กรรมสิทธิ์ตกเป็นของแผ่นดิน ผู้เก็บได้ต้องส่งมอบให้ตำรวจหรือพนักงานเจ้าหน้าที่อื่น และมีสิทธิได้รางวัลหนึ่งในสามของค่าทรัพย์นั้น (มาตรา 1328)
ผู้ที่เก็บได้แล้วเบียดบังเอาไว้เป็นของตนหรือของผู้อื่น มีความผิดตาม ป.อ. มาตรา 355 จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
เก็บไว้เป็นของตัวเอง ผิดอะไร
- ผู้ที่เก็บทรัพย์สินหายได้แล้วเบียดบังเอาเป็นของตนหรือของผู้อื่นโดยทุจริต เช่น เอาเงินไปใช้หรือเอาของไปขาย มีความผิดฐานยักยอกทรัพย์สินหาย (ป.อ. มาตรา 352 วรรคสอง) ระวางโทษกึ่งหนึ่งของความผิดฐานยักยอก คือจำคุกไม่เกิน 1 ปี 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 30,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
- ความผิดฐานยักยอกเป็นความผิดอันยอมความได้ (มาตรา 356) ผู้เสียหายต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนนับแต่วันที่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิด มิฉะนั้นคดีขาดอายุความ (มาตรา 96) และถ้าถอนคำร้องทุกข์ หรือยอมความกันโดยถูกต้องตามกฎหมาย สิทธินำคดีอาญามาฟ้องระงับไป (ป.วิ.อ. มาตรา 39 (2))
- ถ้าเป็นของที่เจ้าของเพียงลืมไว้หรือยังตามหาอยู่ การเอาไปเป็นความผิดฐานลักทรัพย์ตามที่อธิบายไว้ข้างต้น
ถ้าคุณเป็นคนทำของหาย
- สอบถามที่สถานีตำรวจในท้องที่ที่ทำของหาย เพราะผู้เก็บได้ที่ไม่รู้ตัวเจ้าของต้องนำของไปส่งตำรวจหรือพนักงานเจ้าหน้าที่
- ขอรับของคืนภายใน 1 ปีนับแต่วันที่มีผู้เก็บได้
- เมื่อได้ของคืน ผู้เก็บได้มีสิทธิเรียกรางวัลตามอัตราข้างต้น และถ้าของผ่านตำรวจหรือพนักงานเจ้าหน้าที่ คุณต้องเสียค่าธรรมเนียมด้วย
- ถ้ารู้ว่าใครเก็บไปแล้วไม่คืน ร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนภายใน 3 เดือนนับแต่รู้เรื่องและรู้ตัวผู้กระทำ ในฐานะเจ้าของ คุณยังมีสิทธิติดตามเอาทรัพย์สินคืนจากผู้ที่ยึดถือไว้โดยไม่มีสิทธิ (ป.พ.พ. มาตรา 1336)
- ถ้าสิ่งที่หายเป็นบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน โฉนดที่ดิน หรือหนังสือเดินทาง ดูขั้นตอนขอใหม่ได้ในคู่มือเอกสารสำคัญหาย
ปรึกษาทนายเรื่องของหาย
เรื่องของหายส่วนใหญ่จบได้ด้วยการคืนของ แต่ถ้าตกลงกันไม่ได้ว่าใครเป็นเจ้าของหรือของมีค่าเท่าไร หรือมีการแจ้งความกล่าวหาว่าลักทรัพย์หรือยักยอก ข้อเท็จจริงเล็ก ๆ เช่น เก็บได้ที่ไหน เจ้าของยังตามหาอยู่หรือไม่ และส่งมอบเมื่อไร มีผลต่อคดีมาก บน Lawmanee คุณโพสต์เล่าเรื่องได้ฟรี ทนายที่สนใจจะติดต่อกลับผ่านแชตในระบบ หรือค้นหาทนายคดีแพ่งและคดีอาญาตามจังหวัดได้ทันที
