ถูกแฉหรือถูกปล่อยรูปในโซเชียล ทำอะไรได้บ้าง? พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ มาตรา 14 และ 16 สิทธิตาม PDPA และการเก็บหลักฐาน

รูปที่ถูกตัดต่อให้ดูน่าอับอาย ภาพส่วนตัวที่เคยส่งให้แฟนเก่าถูกนำไปโพสต์ หรือเบอร์โทรและที่อยู่ถูกเอาไปแฉพร้อมข้อความด่าทอ เรื่องแบบนี้เกิดขึ้นได้กับทุกคน และยิ่งปล่อยไว้นานก็ยิ่งถูกแชร์ต่อ บทความนี้สรุปว่ากฎหมายไทยช่วยอะไรได้บ้าง และควรทำอะไรตามลำดับ

กฎหมายที่ใช้ได้มีหลายฉบับ

การถูกแฉหรือถูกปล่อยรูปในโซเชียลอาจเข้ากฎหมายหลายฉบับพร้อมกัน ขึ้นกับว่าสิ่งที่ถูกโพสต์คืออะไร

มาตรา 16: รูปที่ถูกตัดต่อหรือดัดแปลง

มาตรา 16 ของพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ ใช้กับการนำภาพของผู้อื่นที่ถูกสร้างขึ้น ตัดต่อ เติม หรือดัดแปลงด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์หรือวิธีอื่น เข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ที่ประชาชนทั่วไปเข้าถึงได้ โดยประการที่น่าจะทำให้ผู้นั้นเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น ถูกเกลียดชัง หรือได้รับความอับอาย ภาพที่สร้างด้วย AI หรือ deepfake ก็เข้าข่ายนี้ได้

• โทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี และปรับไม่เกิน 200,000 บาท
• ไม่ต้องพิสูจน์ว่าคนดูเชื่อว่าภาพนั้นเป็นของจริง เพียงแต่ภาพนั้นน่าจะทำให้เสียหายก็พอ
• เป็นความผิดอันยอมความได้ ผู้เสียหายต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนนับแต่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำ (ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 96) ถ้าเลยกำหนดจะดำเนินคดีอาญาไม่ได้

มาตรา 14: ภาพลามกและข้อมูลเท็จ

กรณีภาพหรือคลิปส่วนตัวที่มีลักษณะลามกถูกนำไปโพสต์ให้คนทั่วไปเห็น อาจเป็นความผิดตามมาตรา 14 (4) และคนที่แชร์ต่อโดยรู้อยู่แล้วว่าเป็นข้อมูลลามกก็อาจผิดตามมาตรา 14 (5) โทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ส่วนมาตรา 14 (1) เรื่องข้อมูลเท็จที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ประชาชน กฎหมายเขียนไว้ชัดว่าไม่ใช้กับความผิดฐานหมิ่นประมาท ถ้าเป็นข้อความด่าหรือใส่ความเราคนเดียว ต้องใช้กฎหมายหมิ่นประมาทแทน

ให้ลบออกจากระบบได้อย่างไร

• แจ้งแพลตฟอร์ม ทุกแพลตฟอร์มมีปุ่มรายงานโพสต์ที่ละเมิดความเป็นส่วนตัวหรือภาพส่วนตัว ทำควบคู่ไปกับการเก็บหลักฐาน ไม่ใช่แทนกัน
• ศาลสั่งทำลายข้อมูล เมื่อศาลพิพากษาว่าผู้กระทำผิดตามมาตรา 14 หรือ 16 ศาลอาจสั่งให้ทำลายข้อมูลนั้น (มาตรา 16/1) และคนที่รู้ว่าตนเก็บข้อมูลที่ศาลสั่งให้ทำลายไว้ ต้องทำลายด้วย มิฉะนั้นมีโทษกึ่งหนึ่งของความผิดเดิม (มาตรา 16/2)
• คำสั่งศาลให้ระงับหรือลบข้อมูล ตามมาตรา 20 พนักงานเจ้าหน้าที่ตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ โดยความเห็นชอบของรัฐมนตรี ยื่นคำร้องขอให้ศาลสั่งระงับการเผยแพร่หรือลบข้อมูลที่เป็นความผิดตาม พ.ร.บ. นี้ได้
• สิทธิตาม PDPA ถ้าผู้ที่นำข้อมูลของเราไปเปิดเผยเป็นร้านค้า บริษัท หรือหน่วยงานที่เก็บข้อมูลเรา เรามีสิทธิคัดค้าน (มาตรา 32) และขอให้ลบหรือทำลายข้อมูล (มาตรา 33) และร้องเรียนต่อสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลได้

เก็บหลักฐานก่อนโพสต์หาย

โพสต์ถูกลบได้ทุกเมื่อ เมื่อเห็นแล้วให้เก็บหลักฐานทันที

1. แคปหน้าจอทั้งหน้า ให้เห็นข้อความหรือภาพ ชื่อบัญชี และวันเวลาที่โพสต์
2. คัดลอกลิงก์ (URL) ของโพสต์และของโปรไฟล์ผู้โพสต์ เพราะชื่อที่แสดงเปลี่ยนได้ แต่ลิงก์ช่วยระบุบัญชีได้
3. บันทึกคลิปหน้าจอ กรณีเป็นวิดีโอหรือสตอรี่ที่หายไปเอง
4. เก็บความเห็นและการแชร์ ที่แสดงว่ามีคนเห็นและส่งต่อ
5. จดชื่อพยาน คนที่เห็นโพสต์หรือส่งมาบอกเรา
6. เก็บแชทเดิม ถ้าผู้โพสต์เคยขู่ว่าจะปล่อยภาพ ข้อความขู่นั้นเป็นหลักฐานสำคัญ

อย่าตอบโต้ด้วยการโพสต์แฉกลับ เพราะอาจทำให้เราเป็นฝ่ายผิดเสียเอง

แจ้งความที่ไหน

แจ้งความได้ที่สถานีตำรวจ หรือแจ้งความออนไลน์ที่ thaipoliceonline.go.th ซึ่งรับคดีอาชญากรรมทางเทคโนโลยี รวมทั้งความผิดตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ และขอคำปรึกษาได้ที่สายด่วน 1441 ตลอด 24 ชั่วโมง ระวังเพจปลอมที่อ้างว่ารับแจ้งความทางแชท หน่วยงานรัฐไม่รับแจ้งความผ่าน Facebook, LINE หรือข้อความส่วนตัว

ตัวอย่าง คุณแนนพบว่ามีบัญชีหนึ่งนำรูปของเธอไปตัดต่อเป็นภาพอนาจาร แล้วโพสต์ในกลุ่มสาธารณะเมื่อวันที่ 1 มีนาคม เธอรู้ว่าเป็นแฟนเก่าเมื่อวันที่ 10 มีนาคม กำหนดร้องทุกข์ตามมาตรา 16 จึงนับจากวันที่ 10 มีนาคม คือต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนนับจากวันนั้น

ปรึกษาทนายเรื่องถูกแฉในโซเชียล

ทนายช่วยเลือกได้ว่าจะใช้กฎหมายใด ร่างคำร้องทุกข์ ส่งหนังสือให้ลบโพสต์ และฟ้องเรียกค่าเสียหาย บน Lawmanee คุณโพสต์เล่าเรื่องได้ฟรีโดยไม่ต้องใส่ภาพหรือข้อมูลส่วนตัวในประกาศ ทนายที่สนใจจะติดต่อกลับทางแชท หรือค้นหาทนายคดีอาญาตามจังหวัดได้ทันที