ปัญหาผู้รับเหมาเป็นเรื่องที่เจ้าของบ้านเจอกันบ่อย บางรายรับเงินงวดแรกแล้วหายไป บางรายทำงานช้ากว่ากำหนดหลายเดือน หรือทำเสร็จแล้วแต่หลังคารั่ว ผนังร้าว ไม่ตรงแบบที่ตกลงกัน กฎหมายเรียกสัญญาแบบนี้ว่าสัญญาจ้างทำของ ซึ่งให้สิทธิผู้ว่าจ้างไว้หลายทาง แต่ต้องทำให้ถูกขั้นตอน ไม่อย่างนั้นอาจกลายเป็นฝ่ายผิดสัญญาเสียเอง
สัญญาจ้างทำของคืออะไร
จ้างทำของคือสัญญาที่ผู้รับจ้างตกลงทำงานสิ่งหนึ่งจนสำเร็จ และผู้ว่าจ้างตกลงจ่ายสินจ้างเพื่อผลสำเร็จของงานนั้น (มาตรา 587 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์) งานสร้างบ้าน ต่อเติม รีโนเวท หรือซ่อมหลังคา จึงอยู่ในหมวดนี้
สัญญาจ้างทำของไม่ต้องทำเป็นหนังสือ ตกลงกันด้วยวาจาก็มีผล แต่ถ้ามีข้อพิพาท การมีสัญญา แบบ และรายการวัสดุเป็นลายลักษณ์อักษรจะช่วยพิสูจน์ได้ง่ายกว่ามาก
หน้าที่สำคัญของผู้รับเหมาตามกฎหมาย
- จัดหาเครื่องมือสำหรับทำงานเอง (มาตรา 588)
- ถ้าผู้รับเหมาเป็นผู้จัดหาวัสดุ ต้องจัดหาชนิดที่ดี (มาตรา 589)
- ต้องยอมให้ผู้ว่าจ้างหรือตัวแทนเข้าตรวจงานได้ตลอดเวลาที่ทำอยู่ (มาตรา 592)
ผู้ว่าจ้างมีสิทธิอะไรบ้าง
| ปัญหา | สิทธิของผู้ว่าจ้าง | มาตรา |
|---|---|---|
| ไม่เริ่มงาน หรือช้าจนคาดได้ว่าเสร็จไม่ทันกำหนด | เลิกสัญญาได้เลย ไม่ต้องรอถึงวันส่งมอบ | 593 |
| ระหว่างทำ เห็นได้แน่ว่างานจะบกพร่องหรือผิดสัญญา | บอกให้แก้ไขภายในเวลาที่สมควร ถ้าไม่แก้ จ้างคนอื่นทำต่อโดยผู้รับเหมาเดิมรับความเสียหายและค่าใช้จ่าย | 594 |
| ส่งมอบงานช้า | ลดสินจ้าง หรือเลิกสัญญาถ้าเวลาเป็นสาระสำคัญ | 596 |
| ส่งมอบช้าหรืองานชำรุดบกพร่อง | ยึดหน่วงค่าจ้างไว้ได้ เว้นแต่ผู้รับเหมาให้ประกันตามสมควร | 599 |
| งานยังไม่เสร็จแต่อยากหยุดเอง | บอกเลิกได้ แต่ต้องชดใช้ความเสียหายที่ผู้รับเหมาได้รับจากการเลิก | 605 |
ข้อควรระวังคือมาตรา 605 ใช้เมื่อผู้ว่าจ้างอยากเลิกเองโดยผู้รับเหมาไม่ได้ทำผิด ถ้าผู้รับเหมาทิ้งงานหรือทำผิดสัญญา ควรอ้างมาตรา 593 หรือ 594 และสิทธิตามสัญญา และเขียนเหตุผลในหนังสือบอกเลิกให้ชัด
ถ้าความบกพร่องเกิดจากวัสดุที่ผู้ว่าจ้างจัดหามาเอง หรือจากคำสั่งของผู้ว่าจ้าง ผู้รับเหมาไม่ต้องรับผิด เว้นแต่รู้อยู่แล้วว่าวัสดุไม่เหมาะหรือคำสั่งไม่ถูกต้องแต่ไม่ได้เตือน (มาตรา 591)
ทำตามลำดับนี้เมื่อผู้รับเหมาทิ้งงาน
- หยุดจ่ายเงินงวดถัดไป จนกว่าจะคุยกันได้ข้อยุติ งวดที่งานยังไม่ถึงไม่ควรจ่ายล่วงหน้า
- ถ่ายรูปและวิดีโอสภาพงาน ทุกจุด พร้อมวันที่ ก่อนให้ใครเข้าไปแตะต้อง และถ้าทำได้ ให้วิศวกรหรือผู้เชี่ยวชาญประเมินว่างานเสร็จไปกี่เปอร์เซ็นต์และมีจุดใดบกพร่อง
- ส่งหนังสือบอกกล่าว ทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ ไปยังที่อยู่ในสัญญา ระบุปัญหา ให้กลับมาทำหรือแก้ไขภายในเวลาที่สมควร และแจ้งว่าถ้าไม่ทำจะบอกเลิกสัญญาและจ้างคนอื่นทำต่อ
- บอกเลิกสัญญาเป็นหนังสือ เมื่อพ้นกำหนดแล้วผู้รับเหมาไม่กลับมา
- จ้างผู้รับเหมารายใหม่ เก็บใบเสนอราคา สัญญา และใบเสร็จไว้ทั้งหมด เพื่อเรียกส่วนต่างจากผู้รับเหมาเดิม
ตัวอย่าง สัญญาสร้างบ้าน 1,000,000 บาท แบ่งจ่าย 5 งวด งวดละ 200,000 บาท จ่ายไปแล้ว 3 งวดรวม 600,000 บาท แล้วผู้รับเหมาหยุดงาน เจ้าของบ้านส่งหนังสือให้กลับมาทำภายในเวลาที่กำหนด แต่ไม่มีใครกลับมา จึงบอกเลิกสัญญาและจ้างรายใหม่ทำส่วนที่เหลือในราคา 550,000 บาท เงินตามสัญญาเดิมที่ยังไม่ได้จ่ายเหลือ 400,000 บาท ส่วนต่าง 150,000 บาทเป็นค่าเสียหายที่เรียกจากผู้รับเหมาเดิมได้ นอกเหนือจากค่าแก้งานที่ทำผิดไว้ซึ่งต้องพิสูจน์แยกต่างหาก
เบี้ยปรับรายวันในสัญญา
สัญญารับเหมาหลายฉบับกำหนดค่าปรับเป็นรายวันเมื่อส่งงานช้า ข้อตกลงนี้เรียกว่าเบี้ยปรับ ใช้บังคับได้ แต่ถ้าเบี้ยปรับสูงเกินส่วน ศาลลดลงเป็นจำนวนที่พอสมควรได้ (มาตรา 383)
เก็บหลักฐานอะไรบ้าง
- สัญญา แบบบ้าน และรายการวัสดุ (BOQ) ที่ตกลงกัน
- หลักฐานการจ่ายเงินทุกงวด เช่น สลิปโอนเงิน ใบเสร็จ
- แชต LINE ข้อความ และอีเมลที่คุยเรื่องงาน โดยเฉพาะข้อความที่ผู้รับเหมายอมรับปัญหาหรือรับปากว่าจะแก้
- รูปถ่ายและวิดีโอที่มีวันที่ ตั้งแต่ก่อนเริ่มงานจนถึงวันที่ทิ้งงาน
- รายงานของวิศวกรหรือผู้ตรวจบ้าน
- พยานบุคคล เช่น เพื่อนบ้าน หัวหน้าคนงาน หรือผู้คุมงาน
งานเสร็จแล้วแต่ชำรุดบกพร่อง
- ตรวจก่อนรับมอบ ถ้ารับมอบงานที่ชำรุดไว้โดยไม่อิดเอื้อน ผู้รับเหมาไม่ต้องรับผิด เว้นแต่ความชำรุดนั้นไม่อาจพบได้ในเวลารับมอบ หรือผู้รับเหมาปิดบังไว้ (มาตรา 598) จึงควรตรวจงานและจดข้อบกพร่องเป็นหนังสือในวันรับมอบ
- ระยะเวลารับผิด ถ้าสัญญาไม่ได้กำหนดเป็นอย่างอื่น ผู้รับเหมารับผิดในความชำรุดบกพร่องที่ปรากฏภายใน 1 ปี นับแต่วันส่งมอบ หรือภายใน 5 ปี ถ้าเป็นสิ่งปลูกสร้างกับพื้นดิน นอกจากเรือนโรงที่ทำด้วยไม้ ระยะเวลานี้ไม่ใช้เมื่อผู้รับเหมาปิดบังความชำรุดไว้ (มาตรา 600)
- อายุความ ต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่วันที่ความชำรุดบกพร่องปรากฏขึ้น (มาตรา 601) เจอรอยร้าวแล้วอย่ารอนานจนเลยกำหนด
เมื่อไรเป็นคดีฉ้อโกง
การทิ้งงานโดยทั่วไปเป็นเรื่องผิดสัญญาทางแพ่ง ไม่ใช่คดีอาญาทุกกรณี จะเป็นความผิดฐานฉ้อโกงตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341 ได้ก็ต่อเมื่อพิสูจน์ได้ว่ามีการหลอกลวงด้วยข้อความเท็จเพื่อเอาเงินไป เช่น ไม่เคยตั้งใจจะทำงานเลยตั้งแต่ต้น ฉ้อโกงเป็นความผิดอันยอมความได้ ต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนนับแต่รู้เรื่องและรู้ตัวผู้กระทำผิด (มาตรา 96)
ฟ้องที่ไหน และร้องเรียนได้ที่ใด
ถ้าผู้รับเหมาเป็นผู้ประกอบธุรกิจรับเหมา และคุณจ้างสร้างหรือซ่อมบ้านของตัวเอง คดีนี้เป็นคดีผู้บริโภคตามพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 ผู้บริโภคฟ้องด้วยวาจาได้ โดยเจ้าพนักงานคดีจะบันทึกคำฟ้องให้ (มาตรา 20) และได้รับยกเว้นค่าฤชาธรรมเนียมศาล (มาตรา 18) ก่อนฟ้องอาจร้องเรียนสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) สายด่วน 1166 เพื่อให้ช่วยไกล่เกลี่ยได้
ให้ทนายช่วยตั้งแต่ส่งหนังสือฉบับแรก
หนังสือบอกกล่าวและหนังสือบอกเลิกสัญญาที่เขียนถูกต้องตั้งแต่แรก ช่วยให้เรียกค่าเสียหายได้ง่ายขึ้นมาก บน Lawmanee คุณโพสต์เล่าเรื่องได้ฟรีโดยไม่ต้องใส่ข้อมูลส่วนตัว ทนายที่สนใจจะตอบกลับผ่านแชทในระบบ หรือค้นหาทนายด้านคดีแพ่งและทรัพย์สินตามจังหวัดและภาษาที่ใช้ได้ทันที
