ย้ายทะเบียนบ้านทำอย่างไร? ย้ายปลายทาง ย้ายผ่าน ThaID เจ้าบ้านต้องยินยอม และค่าปรับเมื่อแจ้งช้า

ย้ายไปอยู่บ้านใหม่ ซื้อคอนโด หรือเช่าห้องอยู่ระยะยาว หลายคนปล่อยชื่อไว้ที่บ้านเดิมเป็นปี ๆ จนถึงวันที่ต้องใช้ทะเบียนบ้านติดต่อราชการ หรือส่งลูกเข้าโรงเรียน จึงพบว่าต้องเดินทางกลับไปทำเรื่องที่บ้านเก่า บทความนี้สรุปหลักตามพระราชบัญญัติการทะเบียนราษฎร พ.ศ. 2534 ว่าต้องแจ้งเมื่อไร ทำได้กี่วิธี ใช้เอกสารอะไร และถ้าแจ้งช้าจะถูกปรับเท่าไร

ต้องแจ้งย้ายภายใน 15 วัน

กฎหมายให้เจ้าบ้านแจ้งการย้ายที่อยู่ต่อนายทะเบียน (มาตรา 30)

• ย้ายออก แจ้งภายใน 15 วันนับแต่วันที่ผู้อยู่ในบ้านย้ายออกไป
• ย้ายเข้า แจ้งภายใน 15 วันนับแต่วันที่ผู้ย้ายเข้ามาอยู่

คนหนึ่งคนมีชื่อในทะเบียนบ้านได้เพียงแห่งเดียว ถ้ายังไม่ได้แจ้งย้ายเข้าบ้านใหม่ ชื่อก็ยังอยู่ที่บ้านเดิม

เจ้าบ้านกับเจ้าของบ้านไม่ใช่คนเดียวกันเสมอไป

"เจ้าบ้าน" ตามกฎหมายคือผู้ที่เป็นหัวหน้าครอบครองบ้าน ไม่ว่าในฐานะเจ้าของ ผู้เช่า หรือฐานะอื่น (มาตรา 4) ส่วน "เจ้าของบ้าน" คือผู้มีชื่อในโฉนดหรือหนังสือกรรมสิทธิ์ ทะเบียนบ้านจึงเป็นหลักฐานว่าใครอาศัยอยู่ที่ไหน ไม่ใช่หลักฐานว่าใครเป็นเจ้าของ

เรื่องนี้สำคัญเพราะการย้ายชื่อเข้าบ้านใดต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าบ้านของบ้านนั้น คนเช่าห้องหรือเช่าบ้านจึงต้องคุยกับเจ้าบ้านก่อนว่ายอมให้ย้ายชื่อเข้าหรือไม่ ส่วนคนที่ซื้อบ้านหรือคอนโดใหม่ที่ยังไม่มีใครเป็นเจ้าบ้าน ให้นำหลักฐานกรรมสิทธิ์ไปที่สำนักทะเบียนเพื่อลงชื่อเป็นเจ้าบ้านก่อน

ย้ายทะเบียนบ้านได้ 3 วิธี

1. แบบปกติ: ย้ายออกก่อน แล้วไปย้ายเข้า

ไปแจ้งย้ายออกที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือเขตของบ้านเดิม นายทะเบียนจะออกใบแจ้งการย้ายที่อยู่ (ท.ร.6) ให้ จากนั้นนำ ท.ร.6 ไปแจ้งย้ายเข้าที่สำนักทะเบียนของบ้านใหม่ภายใน 15 วัน วิธีนี้ต้องไปสองที่ แต่เหมาะกับคนที่ยังไม่รู้ว่าจะย้ายเข้าที่ไหน หรือให้คนอื่นไปทำแทนได้ ผู้ที่อายุ 15 ปีขึ้นไปแจ้งย้ายออกของตนเองได้

2. ย้ายปลายทาง: ไปที่เดียวจบ

ผู้ย้ายไปแจ้งด้วยตนเองที่สำนักทะเบียนของบ้านใหม่ นายทะเบียนจะทำการย้ายออกจากบ้านเดิมและย้ายเข้าบ้านใหม่ให้ในครั้งเดียว โดยต้องมีสำเนาทะเบียนบ้านหลังใหม่และหนังสือยินยอมของเจ้าบ้านหลังใหม่ ถ้าเจ้าบ้านไม่ได้ไปด้วย ค่าธรรมเนียมฉบับละ 20 บาท วิธีนี้สะดวกที่สุดสำหรับคนที่บ้านเดิมอยู่ต่างจังหวัด

3. ผ่านแอป ThaID

กรมการปกครองเปิดให้แจ้งย้ายที่อยู่ด้วยตนเองผ่านแอป ThaID ผู้ย้ายเข้าสู่ระบบงานทะเบียนออนไลน์ด้วย ThaID กรอกเลขประจำตัวประชาชนของเจ้าบ้านหลังใหม่ แล้วส่งคำขอ เจ้าบ้านต้องมีแอป ThaID และกด "ยืนยันและยินยอม" ในแอปของตนเอง คำขอจึงจะส่งไปให้นายทะเบียนพิจารณาและแจ้งผลกลับมา บ้านใหม่ที่ยังไม่มีเจ้าบ้านในทะเบียนทำวิธีนี้ไม่ได้

เอกสารที่ต้องเตรียม

สำนักทะเบียนแต่ละแห่งอาจขอเอกสารเพิ่มได้ แต่ชุดหลักมีดังนี้

• บัตรประจำตัวประชาชนของผู้ย้าย
• สำเนาทะเบียนบ้านฉบับเจ้าบ้าน (เล่มจริง) ของบ้านที่จะย้ายออกหรือย้ายเข้า
• บัตรประจำตัวประชาชนของเจ้าบ้าน
• ใบแจ้งการย้ายที่อยู่ ท.ร.6 ที่เจ้าบ้านลงนามยินยอม เมื่อย้ายเข้าแบบปกติ
• หนังสือมอบหมายจากเจ้าบ้าน พร้อมบัตรของผู้รับมอบ เมื่อคนอื่นไปทำแทน

แจ้งช้าเกิน 15 วัน ถูกปรับเท่าไร

พ.ร.บ.การทะเบียนราษฎร กำหนดโทษปรับไม่เกิน 1,000 บาท สำหรับผู้ไม่แจ้งย้ายตามกำหนด ในทางปฏิบัติ กรมการปกครองใช้อัตราเปรียบเทียบปรับดังนี้

เศษของเดือนที่เกิน 15 วันนับเป็น 1 เดือน

ตัวอย่าง คุณย้ายเข้าคอนโดใหม่เมื่อเดือนมกราคม แต่ไปแจ้งย้ายเข้าในเดือนเมษายนของปีเดียวกัน ซึ่งช้าเกิน 15 วันแต่ไม่ถึง 6 เดือน เสียค่าปรับ 30 บาท ถ้าปล่อยไว้นานกว่า 1 ปี ค่าปรับจะเพิ่มทีละเดือนจนถึง 500 บาท

มีคนย้ายออกไปนานแล้วแต่ชื่อยังอยู่

ถ้าผู้มีชื่อในทะเบียนบ้านออกไปอยู่ที่อื่นเกิน 180 วัน และเจ้าบ้านไม่ทราบว่าไปอยู่ที่ไหน เจ้าบ้านแจ้งย้ายออกโดยระบุว่าไม่ทราบที่อยู่ได้ นายทะเบียนจะสอบสวนก่อน แล้วย้ายชื่อของผู้นั้นไปไว้ในทะเบียนบ้านกลาง (มาตรา 33) ซึ่งเป็นทะเบียนสำหรับคนที่ยังไม่มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านหลังใด เมื่อผู้นั้นมีที่อยู่ใหม่ก็แจ้งย้ายเข้าบ้านหลังใหม่ได้ตามปกติ

เรื่องนี้มักเกิดกับผู้เช่าที่ย้ายออกไปโดยไม่ย้ายชื่อ หรือคนขายบ้านที่ผู้ซื้อต้องการให้ชื่อของเจ้าของเดิมออกจากทะเบียนบ้าน

ชาวต่างชาติ: ทะเบียนบ้านเล่มเหลือง ท.ร.13

ชาวต่างชาติไม่มีชื่อในทะเบียนบ้านเล่มสีน้ำเงิน (ท.ร.14) ซึ่งใช้กับคนไทยและคนต่างด้าวที่มีใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว (ได้รับอนุญาตให้อยู่ถาวร) ส่วนชาวต่างชาติที่เข้าเมืองถูกกฎหมายและได้รับอนุญาตให้อยู่ชั่วคราวจะมีชื่อในทะเบียนบ้านเล่มสีเหลือง ท.ร.13 (มาตรา 38) และรายการจะถูกจำหน่ายเมื่อการอนุญาตให้อยู่สิ้นสุด

การขอเพิ่มชื่อใน ท.ร.13 ยื่นที่สำนักทะเบียนของท้องที่ที่บ้านตั้งอยู่ โดยมีเจ้าบ้านเป็นผู้ยินยอมเช่นเดียวกัน และใช้หนังสือเดินทางที่ระยะเวลาอนุญาตให้อยู่ยังไม่สิ้นสุด รายการเอกสารที่ขอแตกต่างกันไปตามสำนักทะเบียน จึงควรสอบถามสำนักทะเบียนของบ้านนั้นก่อนไป

ปรึกษาทนายเมื่อตกลงกันไม่ได้

การย้ายทะเบียนบ้านส่วนใหญ่ทำเองได้ แต่บางเรื่องต้องการคำแนะนำ เช่น เจ้าบ้านไม่ยอมให้ย้ายชื่อเข้า ผู้เช่าเก่าไม่ยอมย้ายชื่อออก หรือเรื่องทะเบียนบ้านของชาวต่างชาติที่เกี่ยวกับการซื้อคอนโด บน Lawmanee คุณโพสต์เล่าเรื่องได้ฟรีโดยไม่ต้องใส่ข้อมูลส่วนตัว ทนายที่สนใจจะตอบกลับผ่านแชทในระบบ หรือค้นหาทนายตามประเภทคดี จังหวัด และภาษาที่ใช้ได้ทันที